BOULES / PETANQUE / PEDANGOR / BŴLAU FFRENGIG


boules

      Rheolau Chwarae

1. Rhaid chwarae gyda dwy ochr yn erbyn ei gilydd, 1 yn erbyn 1 (3 phel yr un), 2 yn erbyn 2 (3 phel yr un = 12 pel), neu 3 bob ochr, (2 bel i bob un = 12 pel). 

2. Mae enillydd yr hwsgip (tafliad darn o arian) yn dewis ‘piste’, sef llain lle mae pawb yn lluchio’r peli dur.  I ddechrau, rhaid iddo amlinellu cylch  35-50cm ar draws.

3. Wedyn, mae ef neu hi yn sefyll yn y cylch a lluchio’r ‘cnap pren’ tua 6-10 medr. Dyna’r llain wedi’i sefydlu, a’r gm wedi dechrau.

4. Mae chwaraewr o’r tm a daflodd y cnap yn taflu’r bŵl cyntaf i syrthio mor agos ag y bo modd at y cnap. Rhaid iddo gadw ei ddeudroed ar y llawr (petanque = pedion angoredig), ac aros y tu mewn i’r cylch nes bod y bŵl wedi taro’r ddaear.

5. Rwan, bydd chwaraewr o’r tm arall, yn camu i’r cylch a thaflu bŵl, gan anelu at ddod yn agosach i’r cnap, neu i wthio’r belen gyntaf i ffwrdd. Os digwydd iddo fethu, mae ef neu aelodau eraill o’i dm (os oes rhai) yn gorfod dal i geisio, nes llwyddo neu ddod i ben eu bŵlau.

6. Ar l llwyddiant (neu fethiant) yr ail chwaraewr neu dm i fod yr agosaf at y cnap, daw dro y tm cyntaf. Pan fydd y bŵlau i gyd wedi’u taflu, y pl agosaf at y cnap sy’n ennill.
             Fel arall, gellir cyfrif un pwynt am bob bŵl sy’n agosach at y cnap na’r bŵl gorau o’r tm sy’n dod yn ail. Dyna’r ffordd swyddogol o sgorio. 

7. Wedi gwneud cylch newydd o gwmpas y lle mae’r cnap yn gorwedd, bydd un o’r enillwyr yn   
              taflu’r cnap i wneud llain newydd, ac mae’r gystadleuaeth yn mynd ymlaen yn yr un dull nes 
              bydd un o’r timau neu unigolion wedi ennill 13 pwynt.

8. Os yw’r bŵlau gorau o’r ddau dm yr un pellter o’r cnap, mae’r tm a fu’n chwarae’r olaf yn taflu unwaith eto, ac os nad yw’r sefyllfa’n newid, dyna’r timau’n taflu bob yn ail, ond os heb effaith, does dim pwyntiau i’r ddau dm y tro (‘pen’) yma.


Nodiadau: Mae cystadleuaeth yn digwydd ar terrain (rhan o dir). Er mwyn cyrraedd 13 pwynt weithiau bydd rhaid creu nifer o leiniau (pistau) ar y tir. Ar bob llain mae’r timau yn chwarae ‘pen’ sy’n cyfrif at y 13 pwynt angenrheidiol. Tra bod pel un tm yr agosaf at y cnap, dywedir fod ‘y pwynt ganddyn nhw’, nes bydd pel y tm arall yn ei ddisodli. Gellir chwarae ar bron unrhyw ehangder gweddol agored a gwastad gydag arwynebedd anhrefnus, llyfn, caled, caregog, neu arw. Mae’r bŵlau’n cael eu taflu dan ysgwydd, fel arfer gyda’r gledr llaw i waered. Mae hynny’n hwyluso l-droelli’r bel a chadw rheolaeth arno fe.                                                                                                           P.H.E. 2013